Anh chị lo kinh doanh, Vina lo giấy tờ Giỏ hàng

Chặng 1 – Ý tưởng

20 lý do khởi nghiệp thất bại và cách tránh từ ngày đầu

Đăng ngày 12/11/2026 · Cập nhật ngày 12/11/2026 · Vina Accounting – Phòng Kế toán.

Phần lớn người khởi nghiệp nhỏ không thua vì thiếu ý tưởng. Họ thua vì bán thứ khách không cần, tiêu hết tiền trước khi có khách, và chia vốn với cộng sự bằng lời nói.

Bài này gom 20 lý do Vina Accounting hay gặp khi làm hồ sơ, sổ sách cho khách thành 6 nhóm. Mỗi nhóm kèm việc làm được ngay trong tuần đầu.

Chúng tôi không đưa con số "bao nhiêu phần trăm startup thất bại". Các con số hay được chia sẻ phần lớn là khảo sát nước ngoài từ nhiều năm trước, không phản ánh công ty nhỏ, hộ kinh doanh Việt Nam năm 2026.

6 nhóm lý do khởi nghiệp thất bại: khách hàng, tiền, cộng sự, pháp lý và thuế, vận hành, người đi cùng
20 lý do khởi nghiệp thất bại gom thành 6 nhóm, mỗi nhóm có việc làm ngay trong tuần đầu (bấm ảnh để xem cỡ đầy)

Nhóm 1 – Bán thứ khách không cần trả tiền

  1. Làm thứ mình thích, không phải thứ khách cần. Mở quán vì đam mê, chưa hỏi ai sẽ trả tiền.
  2. Chọn khách quá rộng. "Ai cũng là khách" nghĩa là chưa biết nói chuyện với ai trước.
  3. Đầu tư lớn trước khi bán thử. Thuê mặt bằng, nhập hàng số lượng lớn rồi mới đi tìm khách.
  4. Định giá thiếu chi phí. Chỉ tính giá vốn, quên phí vận chuyển, phí sàn, thuế, hàng hỏng.

Làm ngay: viết một câu "Tôi bán ___ cho ___, họ trả tiền vì ___". Bán thử cho nhóm nhỏ, ghi lại ai mua, ai từ chối, vì sao.

Nhóm 2 – Tiền hết trước khi có khách

  1. Dồn vốn vào mặt bằng, trang trí. Tiền nằm trong tường, không còn tiền nhập hàng.
  2. Trộn tiền nhà với tiền kinh doanh. Cuối tháng không biết lời hay lỗ.
  3. Không theo dõi dòng tiền hằng tuần. Lãi trên giấy nhưng không có tiền trả lương.
  4. Bán chịu, vay nóng quá tay. Khách nợ dây dưa, mình trả lãi.
  5. Không có quỹ dự phòng. Một tháng ế là đủ đóng cửa.

Làm ngay: mở một tài khoản riêng cho kinh doanh. Mỗi tuần ghi 3 con số: tiền đang có, tiền sắp thu, tiền sắp trả.

Nhóm 3 – Cộng sự và đội ngũ

  1. Chọn sai đối tác. Hợp làm bạn chưa chắc hợp làm ăn.
  2. Chia vốn, chia quyền bằng miệng. Lúc có tiền hoặc thua lỗ, mỗi người nhớ một kiểu.
  3. Không có cách gỡ bế tắc. Hai người 50/50, không ai chịu ai.
  4. Tuyển người theo cảm tình. Người quen vào làm, không giao việc rõ, không dám nhắc.

Làm ngay: ghi ra giấy ai góp bao nhiêu, ai quyết việc gì, chia lời ra sao, ai muốn rút thì làm thế nào. Xem bài góp vốn làm ăn với bạn bè: 5 điều phải ghi ra giấy.

Nhóm 4 – Pháp lý và thuế

  1. Chọn sai mô hình. Mở công ty khi chưa cần, hoặc giữ hộ kinh doanh quá lâu khi đã có cộng sự góp vốn.
  2. Đăng ký vốn điều lệ "cho đẹp" rồi không góp. Thành viên công ty TNHH hai thành viên trở lên, chủ sở hữu công ty TNHH một thành viên phải góp đủ vốn đã cam kết trong 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (khoản 2 Điều 47, khoản 2 Điều 75 Luật Doanh nghiệp). Kê khai khống vốn điều lệ là hành vi bị cấm (khoản 5 Điều 16).
  3. Lỡ hạn khai thuế. "Mới mở, chưa có doanh thu" vẫn phải nộp tờ khai. Công ty nộp trễ 1–30 ngày bị phạt 2–5 triệu đồng (trễ 1–5 ngày, có tình tiết giảm nhẹ thì cảnh cáo); 31–60 ngày phạt 5–8 triệu; 61–90 ngày phạt 8–15 triệu; trễ trên 90 ngày, có phát sinh thuế phạt 15–25 triệu (Điều 13 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, khoản 5 sửa bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP). Hộ kinh doanh bị phạt bằng một nửa mức của tổ chức (khoản 5 Điều 5, điểm a khoản 4 Điều 7 Nghị định 125/2020/NĐ-CP).
  4. Hợp đồng lỏng lẻo. Thuê mặt bằng không ghi điều kiện tăng giá; bán hàng không ghi hạn thanh toán.

Làm ngay:

  • Từ 01/01/2026, hộ kinh doanh không còn nộp thuế khoán và lệ phí môn bài chấm dứt thu (khoản 6, khoản 7 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15).
  • Hộ có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế GTGT, thuế TNCN (Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa Nghị định 68/2026/NĐ-CP, áp dụng từ 01/01/2026). Vượt ngưỡng thì nghĩa vụ thay đổi, nên phải biết doanh thu lũy kế từng tháng.
  • Ghi lịch hạn thuế vào điện thoại ngay khi có giấy chứng nhận.

Nhóm 5 – Vận hành bằng trí nhớ

  1. Làm mọi thứ một mình, không quy trình, không số liệu. Lúc bận thì sổ sách bỏ trống, đơn sót, khách cũ không ai chăm.

Làm ngay: dùng một công cụ đơn giản cho bán hàng và hóa đơn từ đầu, kể cả bảng tính. Việc lặp lại từ 3 lần thì viết vài dòng hướng dẫn để giao được.

Nhóm 6 – Người đi cùng và chính mình

  1. Không có người hướng dẫn. Tự mò thủ tục, hỏi trên nhóm mạng xã hội, mỗi người trả lời một kiểu.
  2. Bỏ quá sớm, hoặc cố quá lâu. Không đặt trước mốc để quyết đi tiếp, đổi hướng hay dừng.

Làm ngay: viết sẵn "điểm dừng": mốc thời gian, mốc doanh thu, số tiền tối đa chịu mất. Tìm một người đã làm cùng ngành và một bên lo pháp lý, thuế để hỏi khi cần.

NhómCâu hỏi kiểm tra trong tuần đầu
Khách hàngĐã có ít nhất vài người trả tiền thật chưa?
TiềnDoanh thu bằng 0 thì chịu được mấy tháng?
Cộng sựThỏa thuận góp vốn đã ghi ra giấy chưa?
Pháp lý – thuếĐã biết hạn tờ khai đầu tiên chưa?
Vận hànhCó sổ ghi đơn, ghi thu chi chưa?
Bản thânĐã viết "điểm dừng" chưa?
6 câu hỏi tự kiểm tra trong tuần đầu khởi nghiệp theo 6 nhóm: khách hàng, tiền, cộng sự, pháp lý – thuế, vận hành, bản thân
Mỗi nhóm một câu hỏi kiểm tra trong tuần đầu (bấm ảnh để xem cỡ đầy)

Câu hỏi thường gặp

Có số liệu chính xác bao nhiêu phần trăm khởi nghiệp thất bại ở Việt Nam không?

Chúng tôi chưa tìm được khảo sát mới, có phương pháp rõ ràng cho công ty nhỏ và hộ kinh doanh Việt Nam. Vì vậy bài không đưa con số, chỉ nêu lỗi gặp trong thực tế.

Mới có ý tưởng, chưa bán thử, có nên đăng ký kinh doanh ngay?

Nên bán thử ở quy mô nhỏ để kiểm tra khách có trả tiền không, đồng thời chọn trước mô hình. Khi bắt đầu kinh doanh thường xuyên thì đăng ký để làm đúng nghĩa vụ thuế. Xem bài bán thử sản phẩm khi khởi nghiệp.

Hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ có cần sổ sách không?

Có. Hộ không chịu thuế GTGT, không phải nộp thuế TNCN dùng Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (mẫu S1a-HKD) để ghi doanh thu (Điều 4 Thông tư 152/2025/TT-BTC). Sổ lưu bằng giấy hoặc điện tử, giữ tối thiểu 05 năm (khoản 1, khoản 2 Điều 3).

Vina Accounting hỗ trợ gì

  • Gói tư vấn quản lý doanh nghiệp – 1.000.000 đ (chưa VAT 8%). Tư vấn online qua Zalo, điện thoại hoặc Zoom, thời lượng 1 giờ.
  • Dịch vụ hỗ trợ thủ tục thành lập công ty – từ Gói Khởi Nghiệp 1.368.000 đ (chưa VAT 8%, đã gồm lệ phí nhà nước). Dự kiến 5–7 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Đặt Gói tư vấn quản lý doanh nghiệp → · Xem Gói Khởi Nghiệp

Chưa biết bắt đầu từ đâu: Nhắn Zalo OA.

Căn cứ: Luật Doanh nghiệp (VBHN 67/VBHN-VPQH); Nghị quyết 198/2025/QH15; Nghị định 141/2026/NĐ-CP; Nghị định 125/2020/NĐ-CP, sửa bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP; Thông tư 152/2025/TT-BTC. Ngày tra: 12/11/2026.

← Xem cả hành trình khởi nghiệp